Εμφάνιση: Η συνήθεια αυτή παγιώθηκε κατά τον τελευταίο αιώνα.
Προ του 1900: Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, η παρουσία του Εσταυρωμένου στο συγκεκριμένο σημείο ήταν σχεδόν ανύπαρκτη στους ορθόδοξους ναούς.
Αντιδράσεις: Η παρέκκλιση αυτή από το τυπικό έχει οδηγήσει κατά καιρούς σε σοβαρές θεολογικές συζητήσεις και οδηγίες για την απομάκρυνσή του, με σκοπό την επιστροφή στην αυθεντική διάταξη.
Η Θεολογικά Ορθή Θέση του Σταυρού
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση την οποία υποστηρίζει ο Σεβασμιώτατος, η «ορθή» και κανονική θέση του Εσταυρωμένου ορίζεται ως εξής:
1. Τοποθέτηση Υπεράνω της Ωραίας Πύλης
Ο Σταυρός πρέπει να δεσπόζει στο υψηλότερο σημείο του τέμπλου. Το σημείο αυτό συμβολίζει τον Γολγοθά, καθιστώντας τη θυσία του Κυρίου ορατή και κεντρική για όλο το σώμα της Εκκλησίας.
2. Προσανατολισμός προς τη Λατρεία
Η μορφή του Εσταυρωμένου δεν πρέπει να είναι στραμμένη μετωπικά προς το εκκλησίασμα ως ένα απλό έκθεμα, αλλά:
Να έχει μια ελαφρά κλίση.
Να «βλέπει» προς το εσωτερικό του Ιερού, συμμετέχοντας νοητά στα τελούμενα της Θείας Λατρείας.
Ο Λειτουργικός Συμβολισμός
Η τοποθέτηση πάνω από την Ωραία Πύλη εξυπηρετεί έναν βαθύ λειτουργικό σκοπό:
Ο Εσταυρωμένος συνοδεύει οπτικά τη Μεγάλη Είσοδο. Καθώς οι ιερείς διέρχονται από την Ωραία Πύλη μεταφέροντας τα Τίμια Δώρα προς την Αγία Τράπεζα, η πορεία τους ευλογείται από τη μορφή του Κυρίου, συνδέοντας άμεσα τη Θυσία του Σταυρού με το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
Συμπέρασμα και Θεολογική Τεκμηρίωση
Η θέση του Μητροπολίτη Περιστερίου δεν αποτελεί καινοτομία, αλλά επιστροφή στις ρίζες. Το δίκαιο της εκκλησιαστικής παράδοσης επιτάσσει την ανάδειξη του Σταυρού ως:
Το «Νικητήριο Τρόπαιο» πάνω από την πύλη του Παραδείσου (Ωραία Πύλη).
Διάκριση Συμβόλων: Η Αγία Τράπεζα συμβολίζει τον Ζωοδόχο Τάφο και την Ανάσταση, επομένως ο Σταυρός δεν πρέπει να λειτουργεί ως διακοσμητικό στοιχείο πίσω από αυτήν.